Σχετ . Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 326/30-4-2013 έγγραφο του Ειδικού Γραμματέα του Σ.ΕΠ.Ε.
Με το άρθρο 37 παρ. 1 Ν. 4024/2011 προβλέφθηκε η ικανότητα του εργοδότη να συνάπτει επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε. ανεξάρτητα από τον αριθμό των απασχολούμενων στην επιχείρηση και, αντιστοίχως, επεκτάθηκε η ικανότητα σύναψης επιχειρησιακής Σ.Σ.Ε. στις ενώσεις προσώπων, όσον αφορά στις αμοιβές, τους όρους και τις συνθήκες εργασίας. Η ένωση προσώπων ιδρύεται, κατ’ ελάχιστον, από πέντε εργαζομένους στην επιχείρηση. Καθίσταται, επομένως, πρόδηλος ο σκοπός του νομοθέτη να δοθεί η δυνατότητα σύναψης Ε.Σ.Σ.Ε. σε μικρές, ή πολύ μικρές επιχειρήσεις, όπου δεν είναι δυνατό να συσταθεί συνδικαλιστική οργάνωση, λόγω του μικρού αριθμού των απασχολουμένων.
Από την άλλη πλευρά, ήρθη η απαγόρευση ίδρυσης ένωσης προσώπων σε επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από σαράντα (40) εργαζομένους. Στην περίπτωση αυτή, ωστόσο, η ένωση προσώπων παύει αυτοδικαίως να υφίσταται αμέσως μόλις συστηθεί επιχειρησιακή συνδικαλιστική οργάνωση.
Τέλος, σε όλες τις περιπτώσεις, η υπόσταση της ένωσης προσώπων και η ικανότητα αυτής να συνάπτει επιχειρησιακές Σ.Σ.Ε. εξαρτάται από την συμμετοχή στην ένωση των 3/5 των εργαζομένων στην επιχείρηση, ανεξάρτητα από κατηγορία, ή ειδικότητα: εάν παύσει να συντρέχει η προϋπόθεση συμμετοχής των 3/5 των εργαζομένων στην επιχείρηση είτε λόγω αποχώρησης εργαζομένων από την ένωση, είτε λόγω λύσης της εργασιακής τους σχέσης, είτε λόγω νέων προσλήψεων που θα αυξήσουν τον συνολικό αριθμό των απασχολούμενων χωρίς να διατηρείται η συμμετοχή των 3/5 στην ένωση προσώπων, η τελευταία διαλύεται αυτοδικαίως. Ο νομοθέτης επομένως, θέλησε να εξασφαλίσει την δημοκρατική νομιμοποίηση των επιχειρησιακών Σ.Σ.Ε. που συνάπτει η ένωση προσώπων, δεδομένου μάλιστα ότι η εν λόγω συνδικαλιστική οργάνωση έχει μειωμένη διαπραγματευτική ισχύ, συγκρινόμενη προς τα σωματεία (π.χ. τα μέλη της διοίκησης της ένωσης προσώπων δεν απολαμβάνουν της ειδικής προστασίας του άρθρου 14 παρ. 5 Ν. 1264/1982, ούτε τους παρέχονται συνδικαλιστικές διευκολύνσεις)
Η επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε. που συνήψε μια ένωση προσώπων εξακολουθεί να ισχύει μετά την αυτοδίκαιη διάλυση της ένωσης, δυνάμενη να καταγγελθεί από τυχόν συσταθησόμενο στην επιχείρηση σωματείο, ή από το αρμόδιο κλαδικό σωματείο. Όσον αφορά την σύναψη επιχειρησιακών Σ.Σ.Ε. από ενώσεις προσώπων σε εποχιακά λειτουργούσες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, πρέπει να επισημανθούν τα εξής
Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που λειτουργούν έως εννέα (9) μήνες τον χρόνο εμφανίζουν την ιδιαιτερότητα ότι προσλαμβάνουν το προσωπικό τους κλιμακωτά, σε συνάρτηση προς την πληρότητα που εμφανίζουν. Ειδικότερα, το άρθρο 8 Ν. 1346/1983 προβλέπει ότι:
1. «. Σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις εποχιακής λειτουργίας ο εργοδότης υποχρεούται να επαναπροσλαμβάνει συνολικά τον ίδιο αριθμό εργαζομένων που είχε κατά μέσο όρο τις δυο προηγούμενες περιόδους εργασίας και κατά προτίμηση αυτούς που εργαζόνταν την τελευταία περίοδο.
2. Η επαναπρόσληψη θα γίνεται σταδιακά ως εξής:
• με τη συμπλήρωση 20% της πληρότητας θα επαναπροσλαμβάνεται το 1/3 τουλάχιστον των εργαζομένων.
• με τη συμπλήρωση 50% της πληρότητας θα επαναπροσλαμβάνονται τα 2/3 τουλάχιστον των εργαζομένων.
• με τη συμπλήρωση 80% της πληρότητας θα επαναπροσλαμβάνεται το σύνολο του προσωπικού.
1. Το ποσοστό πληρότητας θα μπορεί να διαπιστώνεται από το βιβλίο εισόδου, ή από οποιαδήποτε άλλη πρόσφορη πηγή από υπάλληλο της επιθεώρησης εργασίας». Με δεδομένη, επομένως, την σταδιακή επαναπρόσληψη του προσωπικού, τίθεται το ζήτημα της βάσης υπολογισμού των 3/5 των εργαζομένων που θα πρέπει να συμμετέχουν στην ένωση προσώπων, προκειμένου η επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε. να είναι δημοκρατικά νομιμοποιημένη. Η κατάχρηση του θεσμού της ένωσης προσώπων προκύπτει όταν δεν εξυπηρετείται ο σκοπός του νομοθέτη για σύναψη επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης που νομιμοποιείται δημοκρατικά έναντι του προσωπικού, και καταδεικνύεται προδήλως από το γεγονός ότι ο εργοδότης επέλεξε να συνάψει επιχειρησιακή Σ.Σ.Ε. σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε επαναπροσληφθεί ούτε καν το ένα τρίτο (1/3) του προσωπικού, κι ενώ μετά βεβαιότητας αναμενόταν η επαναπρόσληψη του μεγαλύτερου μέρους, ή του συνόλου του προσωπικού μέχρι τις 25.5.2013. Επιπλέον, όταν το όργανο εκπροσώπησης των εργαζομένων με το οποίο συμβλήθηκε η επιχείρηση είχε εντελώς περιστασιακό χαρακτήρα, αφού με πανομοιότυπη διάταξη του καταστατικού εκάστης ένωσης ορίστηκε ότι αυτή λύεται αυτοδικαίως με την σύναψη Ε.Σ.Σ.Ε. και, σε κάθε περίπτωση, μέσα σε έναν μήνα από την σύστασή της. Ο συγκεκριμένος όρος του καταστατικού παραβιάζει το άρθρο 37 παρ. 1 Ν. 4024/2011, το οποίο προβλέπει δεσμευτικά ότι η ένωση προσώπων δεν υπόκειται σε χρονικό περιορισμό.
Τούτο επειδή ο νομοθέτης απέβλεψε στην δημιουργία ενός διαρκούς συνδικαλιστικού οργάνου, το οποίο θα εκπροσωπεί τα συμφέροντα των εργαζομένων έναντι του εργοδότη και θα έχει την δυνατότητα να καταγγείλει για σπουδαίο λόγο την Ε.Σ.Σ.Ε. που συνήψε με αυτόν.
Η δυνατότητα αυτή αποκλείεται, όταν το όργανο εκπροσώπησης των εργαζομένων διαλύεται αυτοδικαίως αμέσως μετά την σύναψη της Ε.Σ.Σ.Ε. . Στις περιπτώσεις που τέθηκαν υπόψη μας η κατάχρηση του θεσμού της ένωσης προσώπων καθίσταται πρόδηλη, όταν οι ενώσεις προσώπων έχουν διάρκεια ζωής μιας μόλις ημέρας, και λειτουργούν με αποκλειστικό σκοπό την σύναψη Ε.Σ.Σ.Ε. με όρους εργασίας που αποκλίνουν επί τα χείρω από τους οικονομικούς και θεσμικούς όρους της από 23.7.2012 τοπικής κλαδικής Σ.Σ.Ε. , η οποία δεσμεύει τους ανωτέρω εργοδότες ως μέλη της Ένωσης Ξενοδόχων Νήσου Ρόδου.
Η εργοδοτική πλευρά δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τον θεσμό της ένωσης προσώπων καταχρηστικά, κατά παράβαση του 281 ΑΚ, προκειμένου να επιβάλλει μονομερώς όρους εργασίας που δεν νομιμοποιούνται δημοκρατικά από το προσωπικό.
Με βάση τα ανωτέρω, σας ενημερώνουμε ότι:
1. Η τοπική κλαδική συλλογική σύμβαση είναι δεσμευτική για τα μέλη της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου.
2. Οι Ε.Σ.Σ.Ε. που συνήφθησαν κατά κατάχρηση του θεσμού της ένωσης προσώπων είναι άκυρες επειδή παραβιάζουν το άρθρο 281 ΑΚ. Ως αποτέλεσμα, η τοπική κλαδική συλλογική σύμβαση για τους όρους αμοιβής και εργασίας ξενοδοχοϋπαλλήλων νήσου Ρόδου εφαρμόζεται στις συμβάσεις εργασίας των μελών του σωματείου ξενοδοχοϋπαλλήλων Ρόδου.
3. Η σύναψη Ε.Σ.Σ.Ε. από πενταμελή ένωση προσώπων σε χρονικό σημείο κατά το ποίο δεν έχει επαναπροσληφθεί το υπόλοιπο προσωπικό,σε συνδυασμό με την καταστατική πρόβλεψη για αυτοδίκαιη λύση της ένωσης αμέσως μετά την σύναψη της Ε.Σ.Σ.Ε., συνιστούν κατάχρηση του θεσμού της ένωσης προσώπων. Προκειμένου η υπηρεσίας μας να ελέγξει το έγκυρο, ή μη των Ε.Σ.Σ.Ε. που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων, ο εργοδότης οφείλει να προσκομίζει
• το καταστατικό ίδρυσης της ένωσης προσώπων και
• πίνακα προσωπικού, και η ένωση προσώπων οφείλει να προσκομίζει μητρώο μελών.
Αν διαπιστωθεί κατάχρηση του θεσμού της ένωσης προσώπων, σύμφωνα με όσα ανωτέρω αναφέρθηκαν (σύναψη Ε.Σ.Σ.Ε. που είναι δυσμενέστερη από την τοπική κλαδική, σε χρόνο προγενέστερο της επαναπρόσληψης του κύριου όγκου του προσωπικού, περιστασιακός χαρακτήρας ένωσης προσώπων), τότε η υπηρεσία μας οφείλει να συντάξει δελτίο ελέγχου, καλώντας τον εργοδότη να δώσει εξηγήσεις για την μη εφαρμογή της τοπικής κλαδικής σύμβασης εργασίας, προκειμένου για τους εργαζόμενους της επιχείρησής του που καλύπτονται από αυτήν (άρθρο 21 Ν. 1876/1990). Σε περίπτωση μη ικανοποιητικών εξηγήσεων, η υπηρεσία μας οφείλει να προβεί στην επιβολή των διοικητικών κυρώσεων που προβλέπει το άρθρο 21 Ν. 1876/1990 και το άρθρο 24 Ν. 3996/2011 για μη καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών.
